Skąd wywodzi się ten model
Sporting miał tradycję szkolenia młodzieży długo przed wybudowaniem akademii. Figo trafił tu w latach 80., Ronaldo w 1997 roku w wieku dwunastu lat z Madery. Obaj trenowali w starych obiektach w Lizbonie, zanim w 2002 roku otwarto Academia Sporting w Alcochete, około 30 kilometrów na południowy wschód od miasta, po drugiej stronie Tagu. W 2019 roku zmieniono jej nazwę na Academia Cristiano Ronaldo na cześć jej najsłynniejszego wychowanka.
Najważniejszym nazwiskiem w historii akademii nie jest nazwisko trenera, lecz skauta. Aurélio Pereira przez dziesięciolecia kierował skautingiem Sportingu i odkrył Figo, Simão, Ronaldo, Quaresmę, Naniego i wielu innych. Jego praca jest powodem, dla którego Sporting cieszy się reputacją klubu dostrzegającego talenty, zanim zobaczą je inni.
Pereira w wywiadach opisywał, czego szukał: nie najlepszego zawodnika turnieju, lecz gracza z cechą, której nie da się wytrenować – odwagą przy piłce, szybkością, gotowością do ataku na rywala zamiast oddawania piłki. Techniki i taktyki – zgodnie z jego przekonaniem – akademia może nauczyć. Instynktu nie.
Styl: Pojedynki jeden na jeden
Szkolenie w Sportingu ma cechę charakterystyczną, która pozostaje widoczna we wszystkich pokoleniach: zawodnicy potrafią dryblować. To nie jest oczywistość. Większość akademii w Europie szkoli dziś piłkarzy, którzy bezpiecznie podają, są dobrze ustawieni i mało ryzykują. Sporting szkoli zawodników, którzy szukają ryzyka.
Co na ten temat udokumentowano:
Gra jeden na jeden jest elementem treningu w każdej kategorii wiekowej. Nie jako rozgrzewka, ale jako trzon. Gry, w których udany drybling daje punkty. Ćwiczenia, w których zawodnik idzie na bramkę przeciwko obrońcy, ze zmiennymi sytuacjami wyjściowymi. Turnieje gry jeden na jeden.
Błędy przy dryblingu nie są karane. To kwestia kultury. Dwunastolatek, który trzykrotnie straci piłkę przy dryblingu, a potem zostanie zmuszony do podania, w wieku 16 lat nie będzie już dryblował. Trenerzy Sportingu wielokrotnie podkreślali, że odwaga do podejmowania ryzyka w młodym wieku jest chroniona, nawet jeśli kosztuje to utratę bramek.
Futsal jako fundament. Ronaldo, Figo, Quaresma i Nani grali w dzieciństwie w futsal. W Portugalii to normalne. Małe przestrzenie wymuszają kontrolę nad piłką pod presją i szybkie zwody. Sporting ma własną sekcję futsalu, która należy do najlepszych w Europie – klub zdobył Ligę Mistrzów Futsalu UEFA w 2019 i 2021 roku. Bliskość między futsalem a piłką nożną na trawie nie jest w Sportingu przypadkiem.
Obunożność techniczna. Ronaldo jest najbardziej znanym przykładem zawodnika potrafiącego wykończyć akcję obiema nogami. W Sportingu trenuje się to wcześnie i konsekwentnie. Skrzydłowy, który potrafi złamać akcję tylko do środka, jest łatwy do odczytania.
Technika indywidualna obok treningu drużynowego. Podobnie jak w Ajaxie, a inaczej niż w Barçy: Sporting trenuje technikę również w izolacji. Zwody, prowadzenie piłki z maksymalną szybkością, zmiany kierunku. Krótko, intensywnie, a potem przejście do formy granej.
Struktura
Akademia w Alcochete obejmuje boiska dla wszystkich roczników, internat, szkołę oraz obiekty treningowe pierwszej drużyny. Podobnie jak w Benfice, zawodnicy zawodowi i młodzież trenują w tym samym miejscu.
Sporting B grał od 2012 do 2018 roku w drugiej lidze, po czym został rozwiązany – ze względów finansowych oraz dlatego, że klub zmienił strukturę. Od tego czasu droga z U-23, występującej we własnej lidze, prowadzi bezpośrednio do pierwszej drużyny. To różnica w porównaniu z Benficą i wewnętrznie jest to postrzegane jako słabość.
Rúben Amorim w latach 2020–2024 korzystał z akademii tak konsekwentnie, jak żaden trener przed nim. Gonçalo Inácio, Nuno Mendes, Dário Essugo, Tiago Tomás, Daniel Bragança – Amorim wprowadzał ich do składu, zdobywając w 2021 roku pierwsze mistrzostwo od 19 lat, a w 2024 roku drugie. Jego ustawienie 3-4-3 z wysokim pressingiem dawało młodym zawodnikom jasne role. Nuno Mendes w wieku 19 lat został sprzedany do Paris Saint-Germain za około 40 milionów euro.
Skauting koncentruje się, podobnie jak w Benfice, na aglomeracji Lizbony i świecie portugalskojęzycznym, z jedną osobliwością: Sporting ma tradycyjnie silne powiązania z wyspami – Maderą i Azorami – oraz z Afryką. Ronaldo pochodził z Madery, Nani z Wysp Zielonego Przylądka przez przedmieścia Lizbony.
Rywalizacja z Benficą
Dwie z najbardziej wydajnych akademii w Europie leżą 20 kilometrów od siebie i obserwują tych samych chłopców. To kształtuje obie z nich.
Sporting ma dłuższą tradycję wychowywania graczy klasy światowej i bardziej wyrazisty styl. Benfica od około 2010 roku posiada lepszą strukturę, większą efektywność i wyższe przychody ze sprzedaży. W rankingach CIES Benfica przeważnie zajmuje wyższe miejsce, a Sporting plasuje się za nią z pewnym odstępem.
Powód leży nie tyle w samym szkoleniu, ile w klubie. Sporting w latach 2002–2021 był niestabilny sportowo i finansowo, doświadczał zmian prezesów, skandali – w 2018 roku doszło do ataku kibiców na ośrodek treningowy w Alcochete, po którym kilku zawodników opuściło klub – i braku mistrzostwa. Akademia nadal produkowała talenty, ale pierwsza drużyna nie potrafiła utrzymać zawodników ani optymalnie ich wykorzystać.
Od czasów Amorima sytuacja uległa zmianie. Pokazuje to jedno: akademia jest tylko tak dobra, jak klub, który przyjmuje jej zawodników.
Krytyka
Styl oznacza także jednowymiarowość. Sporting wychowuje skrzydłowych i technicznych pomocników. Środkowi obrońcy i defensywni pomocnicy klasy światowej zdarzają się rzadziej – Gonçalo Inácio jest wyjątkiem. Klub, który szkoli z naciskiem na ryzyko, tworzy mniej zawodników, których siłą jest pewność i bezpieczeństwo w grze.
Strata Sportingu B. Likwidacja drugiej drużyny w drugiej lidze utrudniła proces przejścia do piłki seniorów. Liga U-23 nie zastępuje męskiej piłki nożnej granej o punkty. Sporting to dostrzegł i od lat dyskutuje nad powrotem.
Niestabilność na szczycie. Dwa dziesięciolecia chaosu w klubie nie zniszczyły akademii, ale ograniczyły jej efektywność. Zawodnicy odchodzili zbyt wcześnie lub poniżej swojej wartości.
Mało metodologii na zewnątrz. Podobnie jak w Benfice brak tutaj spisanego programu szkolenia czy oficjalnej doktryny. Styl jest widoczny, ale nieudokumentowany. To, co można przenieść do własnej pracy, trzeba wywnioskować z obserwacji.
Zastosowanie: Co możesz z tego przejąć
Ten rozdział stanowi naszą interpretację.
Sporting to akademia, której główną myśl można najłatwiej przenieść na każdy trening: szkolić zawodników, którzy atakują rywala.
Pojedynki jeden na jeden w każdej jednostce
Podstawy i formy ćwiczeń znajdziesz w poradniku dotyczącym treningu 1 na 1.
Dziesięć minut, każda kategoria wiekowa, każdego tygodnia. Nie jako rozgrzewka, ale z bramką i przeciwnikiem. Formy: 1 na 1 na jedną bramkę z różnych pozycji startowych. 1 na 1 z podaniem od trenera. 2 na 2 na małym boisku, gdzie drybling jest jedynym rozwiązaniem.
Chroń odwagę
Dziecko, które drybluje i traci piłkę, zrobiło coś właściwego. Powiedz mu to. Nie karz straty piłki poleceniem podawania. Nie karz jej wcale. To jest właściwa lekcja ze Sportingu i jest to kwestia kultury, a nie konkretnego ćwiczenia.
Obunożność od pierwszego dnia
Każda forma techniczna na obie nogi. Wykończenia słabszą nogą liczą się podwójnie. Jedna forma gry na jednostkę treningową, w której można wykończyć akcję tylko słabszą nogą. W wieku ośmiu lat to coś normalnego, w wieku 14 lat jest już za późno.
Małe przestrzenie zimą
Futsal zamiast piłki halowej z bandami. Jeśli futsal nie jest możliwy: małe boiska, małe bramki, niewielu zawodników, piłka do futsalu. Liczba kontaktów z piłką zwielokrotnia się, a zwody powstają same z siebie.
Dostrzeż to, czego nie da się wytrenować
Zasada Aurélio Pereiry ma zastosowanie przy każdym skautingu, również w klubie amatorskim. Zawodnik, który zawsze od razu oddaje piłkę, gra bezpiecznie – ale często nie jest tym, który później robi różnicę. Zawodnik, który wchodzi w drybling i ponosi porażkę, ma w sobie coś, czego nie można nauczyć. Daj mu czas.
Gry pomocnicze nagradzające drybling
Punkt za każdy udany drybling na połowie rywala. Gol liczy się podwójnie po dryblingu. Zasada: przed strzałem na bramkę należy ograć przeciwnika. Zasada steruje zachowaniem bez konieczności jej tłumaczenia.
Co warto zapamiętać
- Sporting ma najbardziej wyrazisty styl spośród wszystkich wielkich akademii: zawodnicy potrafią dryblować. Figo, Ronaldo, Quaresma, Nani, Simão.
- Aurélio Pereira, wieloletni skaut, szukał tego, czego nie da się wytrenować: odwagi przy piłce i instynktu. Techniki uczy akademia.
- Pojedynki jeden na jeden są treścią treningu w każdej kategorii wiekowej. Błędy przy dryblingu nie są karane.
- Futsal jest fundamentem – w klubie i w szkoleniu.
- Klub przez dwa dziesięciolecia był niestabilny. Akademia mimo to szkoliła talenty, ale poniżej ich możliwości rynkowych. Za Rúbena Amorima ten potencjał stał się widoczny.
- Do przejęcia: pojedynki jeden na jeden w każdej jednostce, ochrona odwagi, obunożność, małe przestrzenie, gry nagradzające drybling.
Grę z zasadą „gol liczy się tylko po dryblingu” można w aplikacji Sketch narysować w kilka minut, a w Coach OS jest dostępna jako osobne ćwiczenie w każdej jednostce treningowej. Zasada to pomysł. Reszta to narzędzie.
Häufige Fragen
Źródła i literatura uzupełniająca
- Wywiady z Aurélio Pereirą na temat skautingu i filozofii talentów Sportingu, publikowane w mediach portugalskich i międzynarodowych.
- CIES Football Observatory: Raporty dotyczące klubów szkolących.
- Artykuły i reportaże na temat Academia Cristiano Ronaldo w Alcochete.
- Wywiady z Rúbenem Amorimem na temat wprowadzania młodych zawodników w latach 2020–2024.
- O roli futsalu: raporty UEFA na temat Ligi Mistrzów Futsalu oraz wywiady z reprezentantami Portugalii.
Uwaga dotycząca faktów: Sporting nie publikuje oficjalnego programu szkolenia. Opis procesu szkolenia opiera się na spójnych wypowiedziach osób ze środowiska oraz na widocznym stylu wychowanków. Kwoty transferów to kwoty podstawowe według doniesień medialnych.