Sistemin kaynağı neresi
2000 Avrupa Şampiyonası dibe vurulan noktaydı. Almanya, yaşlanmış bir takım ve belirgin bir altyapı jenerasyonu olmadan, 1 puanla grup aşamasında elendi. Verilen tepki yapısal oldu.
DFB ve DFL, 2001'den itibaren 1. ve 2. ligdeki tüm kulüplere bir altyapı gelişim merkezi çalıştırma zorunluluğu getirdi. Kriterler somuttu: tam zamanlı antrenörler, okullarla iş birliği, spor hekimliği desteği ve altyapı tesisleri. Model, kısmen Centres de Formation adını taşıyan Fransız sisteminden esinlenerek yapılandırıldı. 2007'den itibaren bu merkezler sertifikalandırıldı ve yıldızlarla derecelendirildi.
Buna ek olarak, ülke genelinde yaklaşık 360 destek noktasıyla 11 yaşından itibaren çocukların kulüp antrenmanlarına ek olarak desteklendiği DFB Yetenek Teşvik Programı kuruldu. Fikir şuydu: Köyde bile olsa hiçbir yetenek gözden kaçmamalıydı.
Sistem işe yaradı. 2014 Dünya şampiyonları bu sistemin ürünüydü. Bundesliga'daki Alman profesyonel oyuncu sayısı ve kalitesi arttı. Ancak bu durum, daha sonra ortaya çıkacak bir sorunu da beraberinde getirdi.
Sisteme yönelik eleştiriler
Yaklaşık 2018'den beri süregelen tartışmanın özü şu: Sistem, her şeyi iyi yapan ama hiçbir alanda olağanüstü olmayan oyuncular üretti.
Eleştiriler detaylarıyla şöyle:
Çok erken, çok fazla yapı. Çocuklar 8 veya 9 yaşında gelişim merkezlerine giriyor, rehberlik eşliğinde haftada 4-5 kez antrenman yapıyor ve net rollere sahip sabit sistemlerde oynuyordu. Fransa, Hollanda ve Güney Amerika'da teknik temeli oluşturan sokak futbolu eksikti. Oyuncular kendi deneyecekleri şeyleri değil, antrenörün istediği şeyleri öğrendi.
Çok fazla taktik, çok az teknik. Alman altyapı antrenörleri erken yaşta pozisyon oyunu, pres ve geçiş oyununu öğretti. Bu, sistemin hem güçlü hem de zayıf yönüdür: Ne zaman kayma yapacağını öğrenen 12 yaşında bir çocuk, bahçede 3'e 3 oynayan bir çocuğa göre topla daha az zaman geçirir.
Çok az birebir. Bu serideki karşılaştırma makaleleri Sporting, Ajax, Athletic ve Lyon'un driplingi merkeze koyduğunu gösteriyor. Alman merkezleri bunu uzun süre yapmadı. Sonuç: Rakibini ekarte eden kanat oyuncularından ve ceza sahasında içgüdülerine güvenen forvetlerden yoksun bir jenerasyon.
Çok erken seçim. 12 yaşında gelişim merkezinde olmayan bir çocuğun sonradan girmesi oldukça zordur. Fiziksel veya zihinsel olarak geç gelişenler kaybolup gider. Yılın erken aylarında doğan çocukların kayırılması anlamına gelen Göreceli Yaş Etkisi, Alman merkezlerinde iyi belgelenmiş bir durumdur.
Geçiş eksikliği. Alman profesyonel kulüplerinin ikinci takımları Regionalliga'da oynuyor, birçoğu ise tamamen kapatıldı. Portekiz, Hollanda veya İspanya'nın aksine, 19 yaşındaki oyuncular için ikinci lig seviyesinde bir yetişkin futbolu bulunmuyor. Bu nedenle U19'dan Bundesliga'ya sıçrama diğer yerlere göre daha büyük.
DFB bu eleştirilere yanıt verdi. 2024/25 sezonundan itibaren zorunlu olan Çocuk Futbolu Reformu, en küçük yaş grupları için küçük formatlar getiriyor – birden fazla sahada, puansız, sabit mevkiler olmadan ve dönüşümlü takımlarla 2'ye 2 ve 3'e 3 oyunlar. Bu, Hollanda ve İspanyol mantığının 20 yıl sonra uygulanmasıdır. Verimi artırıp artırmayacağı ise en erken 2035 yılında görülecektir.
FC Bayern: Campus
FC Bayern tarihsel olarak altyapısından çok az beslendi. İstisnalar belirgindir – Philipp Lahm, Bastian Schweinsteiger, Thomas Müller, David Alaba, Holger Badstuber – ancak bunlar esas olarak transferlerle kurulan takımlarda istisna olarak kaldı. Toni Kroos 16 yaşında Rostock'tan, Jamal Musiala ise 16 yaşında Chelsea altyapısından geldi.
2017 yılında kulüp, Münih'in kuzeyinde yaklaşık 70 milyon avro maliyetle, 8 saha, yatılı tesis ve tüm yaş grupları için imkanlar sunan FC Bayern Campus tesisini açtı. Açıkça belirtilen hedef: A takımda daha fazla altyapı oyuncusu bulundurmak.
O zamandan bu yana elde edilen sonuç: Aleksandar Pavlović ve Josip Stanišić A takımda kendilerine yer buldu. Musiala ise yarı yarıya sayılabilir. Campus mezunlarının geri kalanı ikinci ligde, Regionalliga'da veya yurt dışında oynuyor.
Campus'a yönelik eleştiriler Münih'in kendisinde en yüksek sesle dile getiriliyor. Uli Hoeneß, verimin yapılan yatırımlara karşılık gelmediğini kamuoyuna birkaç kez açıkça söyledi. Kulüp yönetimi, sonuncusu 2024'ten itibaren yapılan bir yapılanmayla liderlik kadrosunu defalarca değiştirdi.
Analiz etmek zor değil: Bir akademi ancak A takıma erişimi kadar iyi olabilir. Bayern dünyanın en iyi oyuncularını satın alıyor. Campus'tan çıkan 19 yaşında bir oyuncu, süre alabilmek için Kane, Musiala ve Olise ile rekabet ediyor. Benfica'da ise kulübün 10 milyona satın aldığı oyuncularla rekabet ediyor. Bu Campus'a bir suçlama değil, Bayern modelinin bir sonucudur. Manchester City de aynı sorunu yaşıyor.
Buna bir de geçiş eksikliği ekleniyor: Bayern'in ikinci takımı 2021'de 3. Liga'dan Regionalliga'ya düştü. O zamandan beri Campus mezunları 19 yaşında profesyonel düzeyde yetişkin futbolu oynamak yerine Regionalliga'da mücadele ediyor.
Borussia Dortmund: Gelişim modeli
Dortmund mecburiyetten bir avantaj çıkardı. Kulüp 2005'te neredeyse iflas ediyordu, artık oyuncu satın alamıyordu ve yetiştirmek zorundaydı. Nuri Şahin 2005'te 16 yaşında tarihin en genç Bundesliga oyuncusu olarak sahaya çıktı. Marcel Schmelzer, Kevin Großkreutz, Mario Götze ve Marco Reus – ki altyapıdan ayrılıp Ahlen ve Gladbach üzerinden geri dönmüştü – Klopp yönetimindeki şampiyon takımların çekirdeğini oluşturdu.
Dortmund'un yaklaşık 2015'ten bu yana diğer tüm Alman kulüplerinden farklı yaptığı şey şu: Model, yurt dışından gelen 17 yaşındaki oyuncular üzerine kurulu.
Christian Pulisic 16 yaşında ABD'den geldi. Jadon Sancho 17 yaşında Manchester City'den geldi. Jude Bellingham 17 yaşında yaklaşık 25 milyon karşılığında Birmingham City'den geldi ve 2023'te 100 milyonun üzerinde bir bedelle Real Madrid'e satıldı. Giovanni Reyna New York'tan, Jamie Bynoe-Gittens City'den, Erling Haaland 19 yaşında Salzburg'dan geldi. Buna ek olarak, 11 yaşında St. Pauli altyapısından gelen ve 16 yaşında en genç Bundesliga oyuncusu olan Youssoufa Moukoko var.
Mantık şu: Dortmund 17 yaşında bir oyuncuya City veya Chelsea'nin maaşını sunamaz. Ancak Dortmund ona bu kulüplerin veremeyeceği bir şeyi garanti edebilir – 18 veya 19 yaşında Bundesliga ve Şampiyonlar Ligi'nde süre almak. Satış kozu budur. Oyuncu gelişir, değeri artar ve 21 veya 22 yaşında 4 katı fiyata ayrılır.
Kendisi de altyapı yetişimi olan ve 1997'de Şampiyonlar Ligi'ni kazanan Lars Ricken, 2008-2024 yılları arasında altyapı gelişim merkezini yönetti ve o zamandan beri sportif direktörlük görevini yürütüyor. Brackel'deki merkez Almanya'nın en modern tesislerinden biri kabul ediliyor. Farklı yönlerden top atan ve hedef alanlar belirleyen bir antrenman makinesi olan Footbonaut, profesyonel futbolda ilk kez 2012'de Dortmund'da kullanıldı ve veri destekli teknik antrenmanın simgesi haline geldi. Gerçek etkisi tartışmalıdır – kulüpteki antrenörler bunu eğitimin özü değil, bir tamamlayıcısı olarak tanımladı.
Dortmund 2021'den bu yana 3. Liga'da tekrar bir ikinci takıma sahip. Bu, geçiş eksikliğine karşı atılmış bilinçli bir adımdır ve Dortmund'un Bayern'e kıyasla neden daha fazla altyapı oyuncusu ürettiğinin nedenlerinden biridir.
Modelin sınırı: Bu bir transfer modelidir, dar anlamda bir yetiştirme modeli değildir. Dortmund'un son 10 yıldaki en dikkat çekici yetenekleri başka yerlerde eğitildi ve Dortmund'da parlatıldı. Bu meşrudur ve ekonomik olarak başarılıdır – ancak Benfica veya Ajax'ın yaptığından farklı bir şeydir.
Avrupa ile karşılaştırma
12 kulübü kapsayan bu makale serisinin gösterdiği şeyler Almanya için de geçerlidir:
Portekiz, Hollanda ve İspanya'nın ikinci ligde ikinci takımları var. Almanya'da ise yok. Bu, Alman sisteminin en büyük ve en az tartışılan yapısal dezavantajıdır.
Fransa altyapı eğitimini standartlarla düzenliyor. Almanya da NLZ sertifikasyonlarıyla benzer bir şey yapıyor. Aradaki fark "Préformation" aşamasında yatıyor: Fransa 13-15 yaş arası teknik eğitimi sonuç baskısından koruyor. Almanya ise bunu yapmıyor.
Sporting Alcochete, Ajax Amsterdam, Athletic Bilbao'nun oyuncu yetiştirmesi birebir oyunu merkeze koyuyor. Alman merkezleri bunu uzun süre yapmadı ve şimdi arayı kapatmaya çalışıyor.
Barça ve Ajax tüm yaş gruplarında tek bir oyun anlayışına sahip. Birçok Alman merkezinde oyun felsefeleri kağıt üzerinde kalıyor. U12 seviyesinde bunun uygulanıp uygulanmadığı antrenöre bağlıdır.
Athletic ve Lyon bölgesel köklerinden besleniyor. Alman merkezleri erken ve geniş çaplı izleme (scouting) yapıyor. Komşu kasabadaki çocuk 9 yaşında alınıyor ve sürekli mekik dokuyor. Bu verimlidir ancak bağlılık, aile ve oyun keyfi açısından bir bedeli vardır.
Red Bull oyun anlayışını tüm kulüplerinde standartlaştırıyor. Leipzig bunu kararlılıkla uygulayan tek Alman kulübü – ve bu yüzden yapay bir proje olmakla eleştiriliyor.
Uygulama: Buradan neler çıkarabilirsin
Bu bölüm bizim yorumumuzdur.
Alman antrenörler için soru Bayern veya Dortmund'un ne yaptığı değildir. Soru, sistemin neleri gözden kaçırdığı ve tek bir antrenörün bunlardan neleri düzeltebileceğidir.
Daha fazla top, daha az talimat
Alman sistemine yönelik eleştiri, özünde çok fazla antrenör müdahalesine (coaching) yönelik bir eleştiridir. Komutlarını azalt. Bir oyun formunu müdahale etmeden 10 dakika boyunca akışına bırak. Ne sıklıkla konuştuğunu say. Bunu yarıya indir.
Birebir eksikliğini kapat
Kulübün son yıllarda pozisyon oyunu ve geçiş oyununa odaklandıysa, muhtemelen dripling eksiktir. Antrenman başına 10 dakika, her yaş grubu için, kale ve rakip eşliğinde. Dripling sırasındaki hataları cezalandırma. Sporting'in verdiği ders, Almanya'nın en çok ihtiyaç duyduğu derstir.
Geç gelişen oyuncuları bilinçli olarak kadroda tut
Kadrondakilerin doğum aylarını kontrol et. Eğer 4'te 3'ü yılın ilk yarısında doğmuşsa, kulübünde bir seçim hatası var demektir. Son çeyrekte doğan oyuncuları kadroda daha uzun süre tut, fiziksel olarak geride olsalar bile onlara süre ver. 17 yaşına geldiklerinde genellikle daha iyi futbolcu olurlar.
Çocuk futbolu reformunu sadece uygulamakla kalma, anla
Küçük formatlar bir basitleştirme değil, tam tersidir: Çocuklara daha fazla karar alma hakkı, daha fazla topla temas ve daha fazla sorumluluk verirler. Saha kenarından mevki talimatları vermeye devam eden kişi reformu boşa çıkarır. Çocuk futbolundaki doğru rol organize etmek ve susmaktır.
Yetişkin futboluna geçişi kendin inşa et
Sistemde bir geçiş yok. Ancak senin kulübün buna sahip olabilir: Sezonun ikinci yarısından itibaren A takımla antrenmana çıkan U19 oyuncuları. Yetiştirme takımı olarak görülen ikinci bir erkek takımı. Bu geçiş için bir muhatap. Amatör ölçekte Benfica dersi tam olarak budur.
Oyun felsefeni yaz – ve U12 seviyesinde uygulanıp uygulanmadığını kontrol et
Kulüp dosyasında duran bir oyun felsefesi değersizdir. U12 antrenörünün bildiği, ona göre antrenman yaptırdığı ve maçta uygulanmasını istediği bir felsefe ise Barça ve Ajax'ı oluşturan her şeyin özüdür. Test: U12'deki bir oyuncuya kulübünün nasıl oynamak istediğini sor. Eğer söyleyemiyorsa, ortada bir oyun felsefesi yoktur.
Aklında tutman gerekenler
- Alman NLZ sistemi, 2000 Avrupa Şampiyonası dibe vuruşundan sonra 2001'de ortaya çıktı, 2014 Dünya şampiyonlarını yetiştirdi ve yaklaşık 2018'den beri eleştiriliyor: Çok erken, çok fazla yapı, çok az teknik ve birebir oyun, çok erken seçim, yetişkin futboluna geçiş olmaması.
- FC Bayern Campus az verim sağlıyor çünkü öz kaynak oyuncuları dünya çapındaki transferlerle rekabet ediyor. Bu, akademinin bir başarısızlığı değil, Bayern modelinin bir sonucudur.
- Dortmund, yurt dışından gelen 17 yaşındaki oyuncular için bir transfer modeli inşa etti – ekonomik olarak başarılı, ancak Benfica veya Ajax anlamında bir altyapı eğitiminden farklı.
- Almanya'nın en büyük yapısal dezavantajı, 19 yaşındaki oyuncular için yetişkin futbolunun eksikliğidir. Portekiz, İspanya ve Hollanda'nın ikinci ligde ikinci takımları bulunuyor.
- 2024/25 Çocuk Futbolu Reformu, Hollanda ve İspanyol mantığını benimsiyor. Etkisi en erken 10 yıl sonra görülecektir.
- Uygulanabilir çıkarımlar: Daha az yönlendirme, daha fazla birebir, geç gelişenleri kadroda tutmak, yetişkin futboluna geçişi kendin inşa etmek, oyun felsefesini U12'ye kadar yaşatmak.
Coach OS, bu sistemde çalışan antrenörler için Almanya'da geliştirildi. Oyun felsefesinin U12'ye ulaşıp ulaşmadığı sorusunun yanıtını kulüp panelindeki tüm takımlara genel bir bakış verir. Oyun felsefesinin kendisi ise kulüpten gelir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kaynaklar ve ileri okumalar
- DFB ve DFL: NLZ sertifikasyonu, yetenek teşvik programı ve çocuk futbolu reformu hakkındaki yayınlar.
- Raphael Honigstein: Das Reboot – NLZ sisteminin doğuşu ve 2014 şampiyonluğuna giden yol üzerine.
- Christoph Biermann: Matchplan – Dortmund, Footbonaut ve veri destekli antrenman üzerine.
- 2008–2024 yılları arasında Dortmund altyapı stratejisi üzerine Lars Ricken ile yapılan röportajlar.
- Köln Alman Spor Üniversitesi başta olmak üzere, Alman altyapı futbolunda Göreceli Yaş Etkisi üzerine yapılan araştırmalar.
- Hannes Wolf, Uli Hoeneß ve eski DFB sportif direktörleri başta olmak üzere yetenek teşviki üzerine kamuoyundaki tartışma yazıları.
Bilgiler hakkında not: FC Bayern Campus'un maliyeti medya kaynaklı bir bilgidir. Sisteme yönelik eleştirilerin açıklaması süregelen bir tartışmayı özetlemektedir ve buna göre değerlendirilmiştir, nihai değildir. Transfer bedelleri medya haberlerine dayanan taban tutarlardır.