Het basissysteem: 4-3-3 met duidelijke rollen
Klopps basisformatie is via Dortmund en Liverpool stabiel gebleven: een 4-3-3. Op papier drie aanvallers, drie middenvelders, een viermansverdediging.
Tegen de bal verandert dit in iets anders. Wanneer de tegenstander gecontroleerd opbouwt en de ploeg dieper staat, verschuift de 4-3-3 naar een 4-1-4-1. De verdedigende middenvelder blijft alleen voor de verdediging en dekt de ruimte voor de centrale verdedigers af. De twee nummers acht schuiven op één lijn met de vleugelaanvallers. De nummer negen blijft voorin.
Deze omvorming is de kern: dezelfde elf spelers, twee verschillende beelden, afhankelijk van de spelfase.
- Met bal: 4-3-3, vleugelverdedigers hoog en breed
- Tegen de bal, hoog: 4-3-3 met de nummer negen als eerste verdediger
- Tegen de bal, diep: 4-1-4-1, compacte dubbele linie
De verdedigende middenvelder heeft daarbij geen bijrol. Hij beveiligt wanneer de vleugelverdedigers voorin zijn en schuift in de verdedigingslinie als beiden tegelijk in de pressing staan. Zonder deze speler valt het hele systeem om.
Gegenpressing: de beste spelmaker
Klopps bekendste uitspraak beschrijft het idee beter dan welke grafiek ook: De beste spelmaker is de gegenpressing.
Daarachter zit een eenvoudige observatie. Het moment waarop een ploeg de bal net heeft veroverd, is het moment waarop ze het slechtst georganiseerd staat. De spelers staan nog in de verdedigende organisatie, de hoofden zitten nog in het vorige beeld, de onderlinge afstanden klopen niet. Wie precies op dat moment direct doorjaagt, verovert de bal terug in een zone waar je anders moeizaam naartoe zou moeten combineren.
Daarom valt Klopps ploeg na balverlies niet terug. Ze valt aan. Niet met één speler, maar met het hele blok rondom de bal. Wie dit idee tot het uiterste doorvoert, schuift bovendien de verdedigingslinie extreem hoog op — zoals in de tactiek van Hansi Flick.
Hoe je gegenpressing methodisch opbouwt, welke triggers er nodig zijn en waar de risico's liggen, staat uitgebreid in de handleiding voor gegenpressing. Voor de zones en de balverovering is bovendien het artikel over pressing trainen de moeite waard.
De vleugelverdedigers als spelmaker
Wat Klopps voetbal onderscheidt van andere pressingteams, zijn de vleugelverdedigers. Bij hem dienen ze niet als rugdekking, maar zijn ze het belangrijkste aanspeelpunt in het laatste derde deel van het veld.
Ze staan hoog en breed. Ze houden het veld breed, zodat er in het centrum ruimtes ontstaan. En ze leveren een groot deel van de assists — niet de nummer tien, niet de vleugelaanvallers.
In de pressing hebben ze een tweede taak: een van hen schuift mee naar voren en zet samen met de nummer negen en de vleugels druk. Daarachter blijft een driemansverdediging over van twee centrale verdedigers en de overgebleven vleugelverdediger. Is de ploeg met beide vleugelverdedigers voorin, dan zakt de verdedigende middenvelder terug en vormt hij zelf de driemansverdediging.
Dit is het duurste onderdeel van het systeem. Het vraagt om spelers die negentig minuten lang beide taken uitvoeren. Het tegenovergestelde hiervan zijn Guardiola's ingeschoven vleugelverdedigers, die naar het centrum trekken in plaats van aan de buitenkant te blijven — te lezen in de tactiek van Pep Guardiola.
De aanvaller die geen doelpunten nodig heeft
Klopps nummer negen wordt niet afgerekend op doelpunten. Hij laat zich uitzakken, trekt de centrale verdediger mee en opent daarmee de ruimte waar de vleugelaanvallers en de nummers acht in duiken.
Dat is de moeilijkste rol in het systeem, omdat deze niet in de statistieken verschijnt. De speler werkt voor anderen. Hij is tegelijkertijd de eerste verdediger: zijn aanlooplijn bepaalt waar de tegenstander mag opbouwen en waar de val dichtklapt.
Wie deze rol in het eigen team wil bezetten, zoekt geen topschutter. Hij zoekt een speler die begrijpt waarom hij de ruimte verlaat die hij eigenlijk zou moeten bezetten.
De eerste seconden na balverovering
De bal is terug. Nu telt de richting.
Klopps teams spelen na de herovering direct naar voren — niet breed, niet terug. De gedachte erachter is dezelfde als bij gegenpressing, maar dan omgekeerd: de tegenstander staat op dat moment open. Elke seconde die verstrijkt, is een seconde waarin hij zich herorganiseert.
Lukt de snelle aanval niet, dan wordt het spel vertraagd en opnieuw opgebouwd. Maar de eerste optie is altijd de verticale. Meer over dit moment vind je in het artikel over het omschakelspel.
Klopps coachingstijl
Klopp staat niet bekend als een tactische fanaat. Hij geldt als een peoplemanager — en dat is geen bijzaak in zijn succes, maar de voorwaarde voor het überhaupt functioneren van zijn systeem.
Gegenpressing werkt alleen als iedereen tegelijk gaat lopen. Eén speler die niet meegaat, trekt de hele structuur open. Die bereidheid kun je niet simpelweg opleggen, die moet gewild zijn. Precies daaraan werkt Klopp.
- Relatie boven het tactiekbord: hij investeert tijd in individuele spelers, niet alleen in patronen.
- Emotie als instrument: de intensiteit langs de zijlijn is geen opvliegendheid, maar onderdeel van de benadering.
- Duidelijke, eenvoudige taal: weinig principes, steeds opnieuw, in plaats van elke week een nieuw idee.
- Tegenslagen horen erbij: nederlagen worden geduid, niet kapotgeanalyseerd.
Bij zijn presentatie als bondscoach noemde hij de koers zelf: gegenpressing zou een thema zijn, daarnaast een goede organisatie, een stabiele formatie en een duidelijk idee.
De nieuwe taak: bondscoach in plaats van clubtrainer
Klopp volgt bij de DFB Julian Nagelsmann op, die na de uitschakeling op het WK 2026 is opgestapt. Het contract loopt over vier jaar, tot het EK 2028 en het WK 2030. Met hem komen Peter Krawietz, Pepijn Lijnders en Sven Bender in de staf. Zijn eerste selectie maakt hij bekend op 17 september 2026, de eerste trainingsstage begint op 21 september.
De eigenlijke vraag is niet of Klopp zijn systeem kent. Het is of het over te brengen is op een nationaal elftal.
Gegenpressing is de meest trainingsintensieve speelwijze in het voetbal. Het leeft van automatismen die dagelijks herhaald worden. Bij een club ziet een trainer zijn spelers bijna elke dag. Bij de DFB ziet hij ze om de paar weken een paar dagen.
Dat dwingt tot reductie: minder details, maar een paar principes die meteen werken. Voor jou als amateur- of jeugdtrainer is dat trouwens de interessantste parallel. Twee of drie trainingen per week staan dichter bij de situatie van een bondscoach dan bij die van een profclub.
Stand: augustus 2026.
5 takeaways voor amateur- en jeugdtrainers
- Train het moment ná balverlies, niet alleen ná balverovering. De meeste teams oefenen omschakelen maar in één richting.
- Één principe is beter dan tien aanwijzingen. Klopp herhaalt jarenlang een klein aantal uitgangspunten. Verander niet elke week van thema.
- Je vleugelverdedigers zijn een onbenut wapen. In de meeste amateurteams verdedigen ze alleen. Geef ze een taak naar voren.
- Bezettingskeuze voor de nummer negen op basis van inzicht, niet op basis van doelpunten. De speler die ruimtes trekt, maakt het team beter dan de speler die alleen afwerkt.
- Zonder bereidheid geen pressing. Als er één niet meegaat, werkt het niet. Dat is leiderschap, geen tactiek.
Verder lezen: Liverpool onder Klopp: gegenpressing en intensiteit.
Verder lezen: Red Bull: hoe Salzburg en Leipzig trainen.