Manchester City: Jak trenuje Guardiola

Skąd bierze się ta idea

City przed 2008 rokiem było przeciętnym klubem z dużą bazą kibiców. Po przejęciu przez Abu Dhabi United Group początkowo kupowano zawodników bez spójnej wizji. Zmiana nadeszła w 2012 roku, gdy Ferran Soriano jako CEO i Txiki Begiristain jako dyrektor sportowy przeszli z Barcelony do Manchesteru.

Obaj odpowiadali w Barcelonie za lata Guardioli. Ich plan dla City był otwarcie wypowiedziany: struktura klubu na wzór Barçy, z akademią, która uczy tej samej gry co pierwsza drużyna, i w pewnym momencie z Guardiolą jako trenerem.

W 2014 roku otwarto City Football Academy, centrum treningowe na około 32 hektarach naprzeciwko stadionu, z boiskami dla wszystkich roczników, własną szkołą i internatem. Drużyny młodzieżowe od początku grały według tych samych zasad co zawodowcy. Rodolfo Borrell, wcześniej trener młodzieży w La Masia i Liverpoolu, był jedną z kluczowych postaci w budowaniu metodyki.

W 2016 roku przyszedł Guardiola. Przyprowadził swój sztab: Lorenzo Buenaventura jako trener przygotowania fizycznego – uczeń Paco Seirul·lo, który towarzyszy Guardioli od czasów Barcelony. Carles Planchart do analizy. Manuel Estiarte jako zaufany człowiek. Domènec Torrent i Mikel Arteta jako asystenci, później Juanma Lillo, którego Guardiola określa jako jedno ze swoich najważniejszych źródeł inspiracji.

Klub przez cztery lata budował tę strukturę. Guardiola musiał jedynie zacząć na niej grać.

Idea gry: Gra pozycyjna rozwinięta dalej

Podstawą jest Juego de Posición z Barcelony: zajęcie przestrzeni w taki sposób, aby w każdej strefie powstała przewaga. To, co Guardiola dodał w Manchesterze, to odpowiedzi na problemy, które w Hiszpanii nie istniały w takiej formie – szybsi przeciwnicy, więcej gry w przejściu, bardziej fizyczne pojedynki.

Siatka stref

Boiska treningowe Guardioli są oznaczone siatką: pięć pionowych korytarzy, kilka poziomych stref. Jest to dobrze udokumentowane, już z czasów jego pracy w Bayernie. Siatka sprawia, że gra pozycyjna staje się możliwa do nauczenia. Zamiast „wyjdź na pozycję”, polecenie brzmi „zajmij półprzestrzenie, maksymalnie trzech graczy w jednej linii”.

Zasady z Barcelony nadal obowiązują: nie więcej niż trzech graczy na linii poziomej, nie więcej niż dwóch w korytarzu pionowym. W ten sposób automatycznie powstaje struktura, która oferuje opcje podań we wszystkich kierunkach.

Struktura 3-2-5

W posiadaniu piłki City niemal w każdym sezonie tworzy strukturę 3-2-5 lub 2-3-5, niezależnie od nominalnego ustawienia bazowego. Trzech lub dwóch zawodników tworzy podstawę, dwóch lub trzech zabezpiecza środek, pięciu zajmuje ostatnią linię: dwóch skrzydłowych, dwóch zawodników w półprzestrzeniach, jeden napastnik.

Piątka z przodu wiąże czteroosobową linię obrony rywala. Gracze w półprzestrzeniach stoją między liniami. Skrzydła są wykorzystywane tak szeroko, jak to możliwe, aby rozciągnąć przeciwnika. To idea „prowokowania po jednej stronie, grania po drugiej” – ujęta w strukturę.

Schodzący do środka boczny obrońca

Najbardziej znana modyfikacja Guardioli. Zamiast wychodzić wysoko do góry po skrzydle, boczny obrońca schodzi do środka i tworzy z defensywnym pomocnikiem podwójną bazę. Fabian Delph w sezonie 2017/18, Ołeksandr Zinczenko, później João Cancelo, potem John Stones jako hybrydowy środkowy obrońca przechodzący do pomocy.

Powód: więcej zawodników w środku przy posiadaniu piłki, lepsze zabezpieczenie przed kontratakami, a skrzydła pozostają wolne dla nominalnych skrzydłowych.

Asekuracja ataku (Restverteidigung)

Pojęcie najbardziej bezpośrednio kojarzone z City. Asekuracja ataku oznacza strukturę, która znajduje się za atakiem, podczas gdy piłka jest z przodu. W City jest to zazwyczaj baza złożona z trzech zawodników plus Rodri – 3-1 lub 2-2, ustawiona tak, aby natychmiast przechwycić stratę piłki.

To jest różnica w porównaniu z wieloma zespołami grającymi piłkę opartą na posiadaniu: City atakuje piątką, ale nigdy nie broni mniej niż czterema lub pięcioma zawodnikami. Asekuracja ataku to nie ostrożność, lecz warunek konieczny, by atak mógł być ryzykowny.

Gegenpressing po stracie piłki

Ponieważ City w posiadaniu piłki gra kompaktowo i wysoko, odległości po stracie są krótkie. Instrukcja Guardioli od czasów Barcelony jest taka sama: natychmiast atakować, odzyskać piłkę w pierwszych sekundach. Gra pozycyjna tworzy strukturę, a gegenpressing z niej korzysta.

Stałe fragmenty gry jako osobny obszar

City jako jeden z pierwszych klubów Premier League zatrudniło wyspecjalizowanego trenera od stałych fragmentów gry: Nicolas Jover od 2019 roku, później w Arsenal, następnie Carlos Vicens. Stałe fragmenty są trenowane podczas osobnych jednostek treningowych, z wykorzystaniem wideo, z jasno zaplanowanymi ścieżkami biegowymi. To nie jest aspekt poboczny: w zaciętych meczach decydują stałe fragmenty, a City przez lata trenowało je systematycznie.

Jak się trenuje

Guardiola rzadko uchyla rąbka tajemnicy na temat swojej pracy treningowej. To, co wiadomo, pochodzi z biografii, wypowiedzi byłych zawodników i asystentów oraz z obserwacji otwartych treningów.

Gra w dziadka (rondo) jako wstęp, gra pozycyjna jako trzon. Każda jednostka treningowa zaczyna się od gier typu rondo, często 5 na 2 lub 6 na 3 – najbardziej znanym wariantem Guardioli jest 8 na 2 –, z zasadami dotyczącymi liczby kontaktów i zmian kierunku. Następnie przechodzi się do gier pozycyjnych w strefach, najczęściej z przewagą liczbową: 4 na 4 plus 3, 7 na 7 plus 3, aż do 11 na 11 z zasadami strefowymi.

Wszystko ma zasady wymuszające realizację założeń. Jeśli nacisk kładziony jest na trzeciego zawodnika, gol liczy się tylko po podaniu omijającym jednego z graczy. Jeśli skupienie dotyczy skrzydła, piłka przed wykończeniem musi przynajmniej raz dotknąć skrzydła. Ćwiczenie wygląda jak gra. Zasada robi z niego trening.

Struktura tygodniowa Buenaventury. Jako uczeń Seirul·lo, Lorenzo Buenaventura pracuje według treningu strukturalnego: przygotowanie fizyczne poprzez formy gry, dni o różnej dominancie, brak odizolowanych ćwiczeń kondycyjnych. Praca nad siłą i prewencją odbywa się indywidualnie i uzupełniająco, a nie jako trening zespołowy bez piłki.

Krótkie jednostki treningowe, wysoka koncentracja. Guardiola rzadko trenuje dłużej niż 75 do 90 minut. Gracze wielokrotnie podkreślali, że zmęczenie psychiczne jest wyższe niż fizyczne: ciągłe decyzje, ciągłe korekty.

Wideo jako język. Guardiola pracuje z Planchartem na krótkich, bardzo konkretnych wycinkach wideo: nie cały mecz, ale trzy sytuacje, w których dana zasada nie zadziałała. Wideo jest częścią treningu, a nie dodatkiem.

Trener koryguje pozycję, a nie technikę. Coaching Guardioli odnosi się prawie wyłącznie do pozycjonowania i podejmowania decyzji. Gdzie stoisz, gdy piłka jest tam? Dlaczego nie stoisz metr głębiej do środka? Technika jest wymagana jako fundament – w City można ją po prostu kupić.

City Football Academy

Akademia została zbudowana, aby uczyć idei gry pierwszej drużyny. Wszystkie roczniki grają według tych samych zasad, trenują na tych samych boiskach z takimi samymi siatkami i są prowadzone przez trenerów wywodzących się z tej samej metodyki.

Zespół Elite Development Squad, czyli drużyna U-23 City, gra w grę pozycyjną tak jak zawodowcy. Enzo Maresca, późniejszy trener Leicester i Chelsea, wygrał z nią w 2021 roku Premier League 2 dokładnie takim futbolem, jaki preferuje Guardiola.

Jaki jest tego rezultat: Phil Foden to najbardziej znany absolwent i gracz podstawowego składu. Rico Lewis i Oscar Bobb stali się częścią pierwszej drużyny. Cole Palmer przeszedł przez akademię i w 2023 roku został sprzedany za około 40 milionów do Chelsea, gdzie stał się reprezentantem kraju. Jadon Sancho, Brahim Díaz, Romeo Lavia, Liam Delap, Taylor Harwood-Bellis – wyszkoleni w Manchesterze, odnoszą sukcesy gdzie indziej.

O to właśnie chodzi: akademia produkuje zawodowców na wysokim poziomie. Ale rzadko produkuje ich dla własnej pierwszej drużyny, ponieważ pierwsza drużyna składa się z najlepszych piłkarzy na świecie. Akademia stała się w znacznej mierze modelem biznesowym – zyski ze sprzedaży wychowanków w bilansie finansowym liczą się jako czysty zysk.

Do tego dochodzi City Football Group: New York City FC, Melbourne City, Girona, Troyes, Yokohama F. Marinos, Mumbai City i inne kluby, które pracują według tych samych zasad i wymieniają się zawodnikami. Model ten jest podobny do modelu Red Bulla, tylko większy i z grą pozycyjną zamiast pressingu jako wspólnym językiem.

Krytyka

Nie da się tego przenieść jeden do jednego. To najważniejsze zastrzeżenie. Gra pozycyjna Guardioli działa w City, ponieważ każdy zawodnik jest tak zaawansowany technicznie, że pod presją potrafi grać na jeden kontakt. Takie nagromadzenie talentu po prostu się kupuje. Klub bez takiego budżetu, który kopiuje City, kopiuje jedynie zewnętrzną powłokę.

Akademia nie służy pierwszej drużynie. Dobrze szkoli i dobrze sprzedaje. Jednak droga od juniora do gracza wyjściowej jedenastki w City jest trudniejsza niż gdziekolwiek indziej. Ktoś, kto podaje Fodena jako dowód na sukces pracy z młodzieżą w City, musi uznać Palmera, Sancho i Lavię za kontrdowód.

Zależność od jednostek. Kiedy Rodri w sezonie 2024/25 wypadł z powodu kontuzji niemal na cały sezon, system się załamał. City zajęło trzecie miejsce, ze znaczną stratą. System, który przez lata uważano za niezależny od konkretnych osób, wisiał na jednym zawodniku.

Ograniczenia posiadania piłki przeciwko nisko broniącym się rywalom. City przez lata nauczyło się wygrywać z zespołami głęboko cofniętymi – z Haalandem jako wykańczającym akcje, ze skrzydłowymi grającymi jeden na jednego. Słabość tego modelu jednak pozostaje: gdy przeciwnik zamyka przestrzeń, gra pozycyjna staje się posiadaniem piłki bez przewagi.

Podłoże finansowe. City od lat znajduje się pod ostrzałem z powodu możliwych naruszeń zasad finansowych Premier League. Niezależnie od wyniku: model ten jest nierozerwalnie związany z zapleczem kapitałowym, jakiego nie ma żaden inny klub.

Zastosowanie: Co możesz z tego przejąć

Ten rozdział to nasza interpretacja.

Błędem byłoby kopiowanie gry City. Podejście, które działa: zrozumienie struktury kryjącej się za grą i jej uproszczenie.

Oznacz swoje boisko

Nie pięć korytarzy i cztery strefy. Trzy korytarze – lewy, środek, prawy – z pachołkami lub liniami wystarczą dla drużyny młodzieżowej. Następnie najprostsza zasada: Nigdy więcej niż trzech graczy w jednym korytarzu. To wymusza szerokość gry bez konieczności ciągłego krzyczenia o nią.

Asekuracja ataku jako podstawowa zasada

Niezależnie od tego, jak atakujesz: dwóch zawodników zostaje za piłką, nawet gdy piłka jest z przodu. To uproszczona forma 3-1 stosowanego przez City. Kosztuje Cię to jednego atakującego, a ratuje przed dziesięcioma kontrami w meczu.

Trening tego w formie gry: Gol liczy się tylko wtedy, gdy w momencie wykończenia dwóch własnych graczy znajduje się na własnej połowie.

Trzeci zawodnik jako cel treningowy

Gra pozycyjna 4 na 4 plus 3 neutralnych. Zasada: Gol liczy się tylko po podaniu omijającym jednego z graczy. To trenuje to, co City robi najlepiej – podanie przeznaczone nie do najbliższego, lecz do kolejnego zawodnika.

Traktuj stałe fragmenty gry poważnie

Jak systematycznie budować rzuty rożne i rzuty wolne, opisano w artykule Stałe fragmenty gry w piłce nożnej.

Dziesięć minut tygodniowo na jeden wariant rzutu rożnego i jeden wariant rzutu wolnego. Z jasnymi ścieżkami biegowymi, z wideo z ostatniego meczu, jeśli je masz. City ma do tego specjalistę – Ty masz te same dziesięć minut.

Koryguj pozycję, nie technikę

Przy stracie piłki nie mów „podawaj dokładniej”, ale „gdzie powinieneś stać, aby to podanie było łatwe?”. To jest coaching w stylu Guardioli i działa w każdej lidze.

Nie kupuj tego, na co Cię nie stać

Jeśli Twoi środkowi obrońcy pod presją nie potrafią utrzymać piłki, niskie otwarcie od bramki przeciwko wysokiemu pressingowi nie jest Twoją grą. Gra pozycyjna wymaga pewności technicznej. Najpierw buduj tę pewność – za pomocą gier w dziadka (rondo) i gier pozycyjnych z przewagą liczbową – a dopiero potem ideę gry.

Co warto zapamiętać

• Manchester City to model Barçy z personelem z Barçy – Soriano, Begiristain, Borrell, Buenaventura, Guardiola – i bez ograniczenia w postaci konieczności polegania wyłącznie na wychowankach.
• Modyfikacje Guardioli: siatka stref, struktura 3-2-5 w posiadaniu piłki, schodzący do środka boczny obrońca, asekuracja ataku, stałe fragmenty gry jako osobny obszar.
• Trening odbywa się poprzez gry w dziadka (rondo) i gry pozycyjne z zasadami wymuszającymi realizację założeń. Przygotowanie fizyczne według Seirul·lo, prawie brak odizolowanego treningu kondycyjnego.
• Akademia uczy tej samej idei gry i kształci dobrych zawodowców – najczęściej dla innych klubów.
• Model ten nie jest możliwy do przeniesienia jeden do jednego, ponieważ wymaga nagromadzenia talentu, które trzeba kupić. Przenieść można natomiast zasady: szerokość poprzez strefy, asekurację ataku, trzeciego zawodnika, stałe fragmenty gry.

Każdy, kto w Coach OS wprowadza ideę gry jako przewodni motyw dla wszystkich zespołów w klubie, pracuje zgodnie z zamysłem City Football Academy – tylko bez 32 hektarów. Myśl jest ta sama: jeden język, wszystkie roczniki.

Źródła i literatura uzupełniająca

• Martí Perarnau: Pep Confidential oraz Pep Guardiola: The Evolution – najbardziej szczegółowy wgląd w pracę treningową Guardioli z czasów Bayernu, możliwy do przeniesienia metodycznie.
• Lu Martín i Pol Ballús: Pep's City: The Making of a Superteam – na temat struktury klubu i pierwszych lat w City.
• Wywiady z Juanmą Lillo, Lorenzo Buenaventurą i Rodolfo Borrellem na temat metodyki.
• Film dokumentalny Amazon All or Nothing: Manchester City (sezon 2017/18) – kulisy szatni, treningu i pracy z wideo.
• Javier Mallo: Complex Football – na temat tła filozofii treningowej Buenaventury poprzez Seirul·lo.

Uwaga dotycząca faktów: Guardiola nie publikuje planów treningowych. Opis opiera się na biografiach, dokumentach i wypowiedziach sztabu szkoleniowego. Kwoty transferowe stanowią kwoty bazowe według doniesień medialnych.